İSTANBUL ÖZEL DEDEKTİFLİK

Kıbrıs'taki tereke duyurusundan Türkiye'deki mirasçıya: İstanbul'dan izlenen yol

Ara: 0850 242 95 50

Son gözden geçirme:

Ada ile Türkiye arasında dağılmış aileler

Bir yakının ölümünden sonra mal varlığının iki ülkeye yayıldığı anlaşılabilir. Girne'de bir daire, Lefkoşa'da bir banka hesabı, İstanbul'da yaşayan bir kardeş ve yıllardır haber alınmayan bir yeğen: terekenin kapanması için mirasçıların tamamının bilinmesi ve onlara ulaşılması gerekir. Tersi de olur. Türkiye'de ölen birinin adada malı çıkabilir ya da adada açılan bir tereke dosyasında adı geçen kişiyi Türkiye'de bulmak için sizden yardım istenebilir.

Bu yazı, tereke duyurusuyla karşılaşan ya da bir mirasçıyı arayan kişinin hangi bilgiyi nerede arayacağını anlatır. Araştırmanın katkısı iki soruya cevap aramaktır: mirasçı kim ve bugün nerede yaşıyor? Paylaşımın ve devrin kendisi ise dosyayı yürüten tarafın işidir.

Adada terekeyi kim yönetir

Türkiye'de miras, ölümle birlikte mirasçılara geçer. KKTC'de işleyiş farklıdır ve bu fark, kime ne soracağınızı belirler. Konuyu inceleyen bir akademik çalışmaya göre adada mallar mirasçılara doğrudan geçmez; terekeyi, kendisine yetki verilmiş bir temsilci yönetir. Vasiyetname varsa bu kişiye vasiyeti tenfiz memuru, yoksa tereke idare memuru denir. Temsilci önce masrafları ve ölen kişinin borçlarını kapatır, kalan mal varlığını mirasçılar arasında paylaştırır.

Pratik sonuç şudur: adadaki bir terekeyle ilgili sorularınızın muhatabı çoğu zaman bu temsilcidir ve Türkiye'deki mirasçıyı arayan da genellikle odur. Duyuruda ya da size gelen mektupta adı geçen temsilcinin kim olduğu, bütün iletişimin başlangıç noktasıdır. Dosyanın açıldığı ilçe de önemlidir, çünkü belgeleri o ilçenin mahkemesine ve oradaki temsilciye sorarsınız.

Duyuruyu okurken netleştirilecek bilgiler

Tereke ile ilgili bir duyuru gazetede, resmî bir yayında ya da bir mektupla karşınıza çıkabilir. Hangi yoldan gelirse gelsin, şu bilgileri bir kâğıda yazmak işi kolaylaştırır:

Ad benzerliği tereke işlerinde yanılgının başlıca kaynağıdır. Özellikle eski kuşaklarda aynı köyden gelen ailelerde aynı adların tekrar tekrar verildiği görülür; bir dedenin adı birkaç torunda yaşayabilir. Kıbrıs'ta ve Türkiye'de aynı adı ve soyadı taşıyan birden fazla kişi bulunabilir. Doğum yeri, anne baba adları ve aile bağı netleşmeden "bu bizim akrabamız" sonucuna varmamak gerekir.

Mirasçı Türkiye'de ise: aile bağından adrese

Türkiye ayağı iki aşamada ilerler. Önce aile bağı kurulur. Nüfus kayıt örneği gibi resmî belgeleri kişinin kendisi ya da yetkilendirdiği biri alır; araştırma bu belgelerin yerini tutmaz, onlara giden yolu açar. Ailenin bildiği adlar, eski fotoğraflar, mektuplar, düğün ve cenaze ilanları, köy ve mahalle bilgisi bir araya getirilerek soy ağacı taslağı çıkarılır. Taslakta kesin olan bağlar ile tahmine dayananlar ayrı renkte gösterilir.

İkinci adım için son bilinen adresten başlanır. Yıllar önce İstanbul'da oturduğu bilinen bir yeğenin o adreste hâlâ yaşayıp yaşamadığı yerinde teyit edilir; taşınmışsa çevredeki açık izlerden, iş yerinden, internetteki kendi paylaşımlarından yeni adresine dair ipucu aranır. Adının resmî ilanlarda ya da gazete duyurularında geçmesi de bir iz olabilir.

Mirasçıya ulaşıldığında ona durum anlatılır ve iletişim bilgilerini dosyayı yürütenle kendisinin paylaşması istenir. Mirasçının adresi onun onayı olmadan başkasına verilmez; iletişime geçme kararı, durumu öğrenmiş olarak ona bırakılır.

İstanbul'daki mirasçılar için hazırlık

Adada açılmış bir terekenin mirasçısı İstanbul'da yaşıyorsa, sürecin büyük kısmı adaya gitmeden yürüyebilir. Bunun için elde bulunması yararlı olan belgeler şunlardır:

Bu belgelerin hangi biçimde ve hangi onayla adaya ulaştırılacağını dosyayı yürüten temsilciye sormak gerekir. Araştırmanın bu aşamadaki rolü, eksik bilgileri, örneğin malın tam yerini ya da öteki mirasçıların kim olduğunu, tamamlamaktır. Mirasçılardan biri ulaşılamaz durumdaysa dosyanın neden ilerlemediği de çoğu zaman bu eksiklikten anlaşılır; onu bulmak bütün aileye zaman kazandırır.

Adadaki malın durumu

Terekede bir ev ya da arsa varsa, mirasçılar için ilk merak edilen konu malın bugünkü durumudur. Ev boş mu, birisi oturuyor mu, arsanın üstünde yapı var mı: bunlar yerinde görülebilir ve fotoğrafla belgelenebilir. İstanbul'dan adaya gitmeden karar vermek isteyen bir mirasçı için bu bilgi, satış ya da paylaşım konuşmalarına hazırlıklı girmeyi sağlar.

Taşınmazın koçan türünü ve kimin adına kayıtlı olduğunu temsilciden öğrenmek de gerekir. Mal satılacak ve alıcı yabancı uyruklu olacaksa, 2024'te getirilen onay ve inceleme koşulları satışın takvimini uzatabilir; paylı koçanlı bir taşınmazın yabancıya satılamayacağı da hesaba katılmalıdır.

Ters yön: Türkiye'de ölen yakının adadaki malı

Türkiye'de ölen bir yakının KKTC'de malı olduğu ortaya çıkarsa, Türkiye tarafındaki mirasçılık belgesini ailenin her zamanki yoldan çıkarması gerekir. Adadaki malın mirasçılara geçişi ise oradaki usule bağlıdır; Türkiye'deki belge adadaki işlemi kendiliğinden tamamlamaz. Bu durumda araştırmanın rolü, malın adadaki yerini ve durumunu görmek, malla ilgili size gösterilen belgeleri karşılaştırmak ve adadaki süreci yürütecek kişiye derli toplu bir dosya hazırlamaktır.

Aile içi bir konunun mahremiyeti

Miras, aile içinde eski kırgınlıkları da gün yüzüne çıkarabilir. Bu yüzden bize anlattığınız aile hikâyesi, bu dosyayla uğraşanların dışında kimseyle konuşulmaz. Ulaşılan mirasçıya sizin kim olduğunuz, ancak siz izin verirseniz söylenir. İlk konuşmada isim vermeden de danışabilirsiniz; hazırlanan dosya sizden başkasına gönderilmez.

Bu konu hakkında kısa cevaplar

Kıbrıs'ta açılan bir terekede adım geçiyorsa ne yapmalıyım?

Önce duyuruda adı geçen temsilciyle iletişime geçip sizden ne istendiğini öğrenin. Ölen kişiyle aile bağınızı gösteren belgeleri hazırlayın ve verilen bir süre varsa not edin. Paylaşımla ilgili sorularınızı temsilciye yöneltin; araştırma ise adadaki malın bugünkü durumunu görmek ve öteki mirasçıları belirlemek için işe yarar.

Yıllardır görüşmediğimiz bir akrabayı Türkiye'de bulmak mümkün mü?

Çoğu durumda mümkündür. Ailenin bildiği adlar, eski adresler, memleket ve çevre bilgisi bir araya getirilerek son bilinen adresten başlanır. Bulunan akrabaya terekeden söz edilir, mesajınız ona ulaşır ve iletişim bilgisini sizinle ya da dosyayı yürüten temsilciyle paylaşması istenir. Sonuç, bulgularla birlikte rapora yazılır.

Adı benzeyen birinin gerçekten mirasçı olduğunu nasıl anlarız?

Ad ve soyad benzerliği yetmez; doğum yeri, anne ve baba adları, doğum yılı ve aile bağı birlikte örtüşmelidir. Araştırma bu bilgileri karşılaştırır ve kuşkulu noktaları raporda ayrıca gösterir. Kesin aile bağını ise nüfus kayıtları gibi resmî belgeler kurar; araştırma, bu belgelerin kimden ve hangi kayıttan isteneceğini netleştirir.

Terekedeki evin bugünkü durumunu İstanbul'dan öğrenebilir miyim?

Öğrenebilirsiniz; ev ya da arsa yerinde görülebilir. Boş olup olmadığı, kullanılıp kullanılmadığı, bakım durumu ve çevresi tarihli fotoğraflarla rapora işlenir. Bu bilgi, mirasçılar arasındaki paylaşım ya da satış konuşmasına hazırlıklı girmeyi sağlar ve adaya bir yolculuk planlamanız gerekip gerekmediğini de gösterir.

KKTC'de miras Türkiye'deki gibi kendiliğinden mi geçer?

Konu üzerine yapılmış akademik çalışmalara göre geçmez; tereke, yetki verilen bir temsilci aracılığıyla yönetilir ve borçlar kapandıktan sonra kalan mirasçılara paylaştırılır. Bu fark, adadaki sorularınızın kime yöneleceğini belirler. Kendi dosyanız için güncel uygulamayı, dosyayı yürüten temsilciden ya da ilgili mahkemeden öğrenmeniz gerekir.

Mirasçı yurt dışında yaşıyorsa araştırma ne kadar kapsar?

Türkiye ayağı, mirasçının Türkiye'deki aile çevresi ve son bilinen izleri üzerinden yürür. Kişinin başka bir ülkeye taşındığı anlaşılırsa bu bilgi, ulaşılan ipuçlarıyla birlikte raporda belirtilir. Aramanın o ülkede sürdürülüp sürdürülmeyeceği ayrı bir karardır; böyle bir genişleme gerekirse kapsamı ve ücreti sizinle yeniden konuşulur.

Başvurduğumuz kaynaklar

İstanbul–Kıbrıs sayfaları