Son gözden geçirme:
Küçük ülke, büyük iddia
Avrupa'nın küçük devletleri İstanbul'dan bakan birinin karşısına çoğu zaman bir adres olarak çıkar. Bir yatırım teklifinin altında Lüksemburg'un adı, bir faturanın üstünde Malta'nın adı ya da bir tanışmada "Monako'da yaşıyorum" sözü: ülkenin adı, teklife kendiliğinden bir ağırlık katar. Araştırmanın işi, bu ağırlığın arkasında gerçekten ne olduğunu görmektir.
Yedi ülkenin ortak bir kuralı yoktur. Andorra dedektifliği yakın tarihli bir yasayla ayrıntılı biçimde düzenler, Lihtenştayn özel dedektifliği ticaret mevzuatında adıyla sayar, Lüksemburg ve Monako'da dedektifliğe özgü bir düzen bulunamadı, Malta'da ise bir mahkeme kararı dedektifliği özel güvenlik lisansı kapsamında saymıştır. San Marino ve Vatikan için anlatılabilecek olan daha da sınırlıdır. Aşağıda her ülkeyi ayrı ayrı ve yalnız doğrulayabildiğimiz bilgilerle anlatıyoruz. Bu ülkelerdeki işleri, karşı tarafın gösterdiği belgeler, açık kaynaklar ve Türkiye ayağı üzerine kurarız.
Lüksemburg
Lüksemburg Adalet Bakanlığı'nın verdiği güvenlik izni; binaları korumak, alarm izlemek, değerli eşya taşımak ve yakın koruma gibi işler içindir. Dedektiflik bu işler arasında sayılmaz. Meclis'in güvenlik işlerini yeniden düzenleyen tasarısı 8 Temmuz 2026'da oylandığında da metne dedektifliği anan bir hüküm girmedi. Bu meslek için ayrı bir lisans yolu görmediğimizden, Lüksemburg'da sahada bir iş planlamayız.
Lüksemburg sorularının çoğu şirketle ilgilidir: size bir yatırım ya da ortaklık için Lüksemburg'da kurulmuş bir yapı gösterilir. Şirket kayıtları Luxembourg Business Registers (LBR) üzerinden tutulur; ülkenin coğrafi portalı da açıktır. Araştırma, teklif belgelerindeki şirket adını ve adresini bu kaynaklarla karşılaştırır, şirketi yönettiği söylenen kişinin İstanbul'daki ve Türkiye'deki ticari geçmişini çıkarır. Türkiye'nin Lüksemburg'da büyükelçiliği vardır; kişisel verileri ülkede CNPD denetler.
Yatırım teklifinde raporun cevapladığı soru şudur: Lüksemburg'daki yapı, size anlatılan büyüklükte bir işi gerçekten yürütüyor mu, yoksa başka bir yerdeki faaliyetin yalnız kayıtlı adresi mi? Para transferinden önce bu ayrımı görmek, sözleşme koşullarını sorgulamanıza imkân verir.
Lihtenştayn
Lihtenştayn'ın ticaret mevzuatı, özel dedektifliği ve güvenlik danışmanlığını adıyla sayar. Yurt dışından bu iki alanda hizmet sunanlardan, sağlayıcının ve çalışanlarının sabıka kaydı olmadığına dair belge istenir. Hangi ticaretin izne tabi olduğunu hükümet ayrı bir yönetmelikle sayar; başvurulara Amt für Volkswirtschaft bakar; bir kişinin bu izni alabilmesi için İsviçreli ya da AEA ülkelerinden birinin vatandaşı olması ya da yasadaki ikamet koşulunu karşılaması gerekir. Bu çerçevede Türkiye'den doğrudan yerinde çalışma söz konusu olmaz.
İstanbul'dan Lihtenştayn'a uzanan sorular nadiren gündelik hayatla, çoğunlukla şirket ve varlık yapılarıyla ilgilidir. Size gösterilen bir Lihtenştayn şirketinin belgeleri, o yapıyı yönettiğini söyleyen kişinin Türkiye'deki şirketleri ve açık kaynaktaki geçmişiyle karşılaştırılır. Kişisel verileri ülkede Datenschutzstelle denetler. Türkiye'nin bu ülkede ayrı bir temsilciliği görünmüyor; yetkili temsilciliği öğrenmek için Dışişleri Bakanlığı'nın sitesine bakmak gerekir.
Bir varlık yapısıyla ilgili soruda rapor, size gösterilen belgelerin tarihlerini, imza sahiplerini ve bu kişilerin Türkiye'deki şirket geçmişini yan yana koyar; belgelerin birbirini tutmadığı noktalar ayrı bir listede yer alır.
Monako
Monako mevzuatında dedektiflik için yazılmış bir kural göremedik; prenslik yalnız özel güvenlik firmalarını kendi onayına bağlar. Kişisel veriler alanında prensliğin kendi otoritesi, kısa adıyla APDP yetkilidir. Fransa'nın içinde kalan küçük bir kent devleti olduğundan, Monako ile ilgili soruların bir kısmı fiilen Fransa'daki kayıtlara ve kurumlara dokunur.
İstanbul'dan gelen Monako soruları genellikle bir beyanla başlar: "Monako'da yaşıyorum", "şirketim orada". Bu tür beyanlar bir yaşam tarzı izlenimi yaratır ve bir yatırım teklifi ya da kişisel bir ilişki için güven aracı olarak kullanılabilir. Araştırma, kişinin anlattığı şirketin ve işin açık kaynaktaki izlerine, fotoğrafların yer ve tarih tutarlılığına ve kişinin Türkiye'deki geçmişine bakar; ülke içinde bir adım planlamaz.
Beyanın ardından bir para ya da yatırım talebi geliyorsa, ödemeyi raporu görene dek ertelemenizi öneririz; talebin kime ve hangi hesaba yapıldığı, kişinin anlattığı şirketle karşılaştırılır.
Andorra
Andorra, küçük devletler içinde dedektifliği en açık biçimde düzenleyen ülkedir. Andorra'da Mart 2022'de kabul edilen güvenlik yasası, eski kararnamelerin yerini alarak dedektifliği yeni baştan tarif etti. Mesleği yapmak isteyen kişi iznini iç işlerine bakan bakanlıktan alır; başvuran reşit ve sabıkasız olmalı; Andorralı değilse elinde orada çalışma hakkı veren bir oturum bulunmalıdır. Dedektiflik işletmeleri bakanlığın özel güvenlik siciline kaydolur; iki meslek birbirinden ayrı tutulur, bir güvenlik firması dedektiflik yapamaz, dedektif de koruma işi alamaz.
Yasa, araştırılabilecek alanları da sayar: ekonomik, ticari, mali ve iş alanları ile kişisel ve aile yaşamı; birinin evinin içi ve kapalı mekânlar ise bu alanın dışında bırakılmıştır. Türkiye'den yürüyen bir araştırma için sonuç açıktır: Andorra'daki her yerinde adım, orada izinli bir dedektifin işidir. Karşınızdaki kişi Andorra'da şirketi olduğunu ya da orada oturduğunu söylüyorsa, biz onun gösterdiği evraka, internetteki izlerine ve Türkiye'deki geçmişine bakarız. Kişisel verileri ülkede APDA denetler. Türkiye'nin Andorra'da ayrı bir temsilciliği yoktur; Madrid Büyükelçiliği Andorra'ya da bakar.
San Marino
San Marino İtalya'nın içinde kalan ayrı bir devlettir ve bu ayrım araştırma için önemlidir: İtalya'da özel araştırma için verilen valilik lisansı San Marino'da geçerli değildir. Ülkede dedektifliğe özgü bir kural bulamadık; veri koruma alanında San Marino'nun İtalya'dakinden ayrı, kendi Garante kurumu vardır.
San Marino adı bazen İtalya'daki bir işle karıştırılarak gelir. Size San Marino'da kayıtlı olduğu söylenen bir şirket, İtalya'nın ticaret sicilinde görünmeyebilir; bu durum şüphe sebebi sayılmaz, çünkü iki ülkenin kayıtları ayrıdır. Bu durumda şirketin kendi sicil belgesini istemek ve belgeyi yöneticinin Türkiye'deki geçmişiyle karşılaştırmak araştırmanın temelidir. Rapor, belgedeki unvan, adres ve yönetici adlarının size anlatılanla uyumunu satır satır gösterir ve doğrulanamayan kısmı açıkça işaretler.
Vatikan
Türkiye, Vatikan'a ayrı bir büyükelçi gönderir. Vatikan, Roma kentinin içinde kalan bir devlettir ve şirket sicili, nüfus ya da dedektiflik açısından araştırmaya konu olabilecek açık bir kayıt düzenine dair bilgi bulamadık. Bu yüzden Vatikan için ayrı bir araştırma hizmeti anlatmıyor, ülke içinde herhangi bir adım vaat etmiyoruz.
İstanbul'dan gelen soru Vatikan'da çalıştığını ya da bir Vatikan kurumuyla iş yaptığını söyleyen birine ilişkinse, araştırma kişinin anlattığı kurumun açık kaynaktaki varlığına, kişinin Türkiye'deki geçmişine ve size gösterdiği belgelerin tutarlılığına bakar; Roma'daki bir işle ilgili kısım İtalya sayfamızdaki yöntemle ele alınır. Böyle bir beyan çoğu zaman bir güven aracı olarak kullanıldığından, raporda kurumun adının doğru yazılıp yazılmadığı, kişinin unvanının açık kaynakta karşılığı olup olmadığı ve sizden istenen bir şey varsa bunun anlatılan görevle uyumu ayrıca değerlendirilir.
Malta
Malta'nın özel güvenlik yasası, adında özel muhafızlar ve toplum görevlileri geçen bir metin olarak yürürlüktedir. 2021'de bir Malta mahkemesi, dedektifin yaptığı işin yasadaki "özel muhafız" kavramının içinde kaldığını ve lisans gerektirdiğini belirtti; lisansı Polis Komiseri verir. Bu yüzden Malta'da ülke içinde bir adım, ancak orada lisans sahibi biri tarafından atılabilir.
Malta İngilizce eğitim ve şirket kuruluşu için tercih edilen bir ada olarak bilinir; İstanbul'dan gelen sorular da bu iki yönde toplanır. Bir şirket söz konusuysa, Malta Business Registry (MBR) şirket kayıtlarının tutulduğu yerdir; teklif belgelerindeki şirket bilgisi oradaki kayıtla ve yöneticinin Türkiye geçmişiyle karşılaştırılır. Dil okulu ya da iş için Malta'ya giden bir gençten haber alınamıyorsa, aile Türkiye'nin Valetta Büyükelçiliği'ne ve Malta polisine başvurur; araştırma Türkiye ayağını ve açık kaynakları üstlenir. Kişisel verileri ülkede IDPC denetler. Malta şirket belgeleri İngilizce olduğundan, raporda belgeler aslıyla eklenir ve şirket türleri Türkçe karşılıklarıyla açıklanır.
Yedi ülkede İstanbul ayağı
Küçük devletlerle ilgili işlerde İstanbul ayağı çoğu zaman araştırmanın en büyük kısmıdır. Teklifi getiren kişinin buradaki ortaklıkları, şirket ilanlarında adının geçtiği değişiklikler, borç ve iflas ilanları, ticari ihtilaflarına dair haberler taranır. Küçük bir ülkede kurulmuş bir şirketin yöneticisi Türkiye'de geçmişi sorunlu biriyse, bu bilgi teklifin değerlendirilmesinde ülke adından çok daha belirleyicidir.
Rapor, her ülke için hangi kaynağa bakıldığını ve hangi bilginin doğrulanamadığını ayrı ayrı yazar. Evrak Fransızca, Almanca, İtalyanca, Katalanca, Maltaca ya da İngilizce olabilir; asıllarını rapora koyar, her birini Türkçe kısaca anlatırız.
Avrupa'nın küçük devletleri hakkında kısa cevaplar
Teklif Lüksemburg'daki bir şirketten geliyor; neye bakmalıyım?
Şirketin Lüksemburg'daki kaydını ve teklifi getiren kişinin Türkiye'deki geçmişini birlikte inceleterek değerlendirebilirsiniz. Teklif belgelerindeki şirket adı ve adresi Lüksemburg'un şirket kayıt kaynaklarıyla karşılaştırılır; kişinin İstanbul'daki şirketleri, ilanları ve açık kaynaktaki izleri çıkarılır. Rapor iki tablonun nerede uyuştuğunu ve nerede ayrıldığını gösterir.
Andorra'da yerinde bir araştırma yaptırabilir miyiz?
Andorra'da yerinde araştırma, bakanlıktan çalışma izni almış ve özel güvenlik siciline kayıtlı dedektiflerin işidir. Andorra vatandaşı değilseniz, bu izne giden yol orada çalışma hakkı tanıyan bir oturumdan geçer. Türkiye'den yürüttüğümüz araştırma belgeler, açık kaynaklar ve Türkiye ayağıyla sınırlıdır; yerinde bir adım gerekiyorsa bunun nasıl kurulabileceğini ayrıca konuşuruz.
Monako'da yaşadığını söyleyen birinin beyanı doğrulanabilir mi?
Açık kaynak ve belgelerle bir ölçüde doğrulanabilir. Kişinin anlattığı şirketin ve işin açık izleri, paylaştığı fotoğrafların yer ve tarih tutarlılığı ve Türkiye'deki geçmişi incelenir. Monako'da dedektifliğe özgü bir düzen bulamadığımız için ülke içinde bir adım planlanmaz. Rapor doğrulanan, doğrulanamayan ve çelişen beyanları ayrı ayrı yazar.
Malta'da dil okuluna giden yakınımızdan haber alamıyoruz; ne yapmalıyız?
Önce Malta polisine ve Türkiye'nin Valetta Büyükelçiliği'ne resmî başvuru yapılmasını öneririz; aile ayrıca okulun yönetimine yazabilir. Araştırma bunların yanında yakınınızın İstanbul'daki çevresini, açık hesaplarındaki son izleri ve Türkiye'ye dönüşüne işaret edebilecek bilgileri inceler. Kendi isteğiyle uzak duran yetişkin bir yakının yeri aileye bildirilmez; aile onun iyi olduğunu öğrenir.
San Marino'da kayıtlı bir şirket İtalya'nın sicilinde neden görünmüyor?
İki ayrı devletin ayrı kayıtları olduğu için. San Marino İtalya'nın içinde kalsa da kendi kurallarına ve kurumlarına sahiptir; İtalya'nın ticaret sicilinde görünmemek bu yüzden olağandır. Böyle bir durumda şirketin San Marino'daki sicil belgesini doğrudan istemek ve belgeyi yöneticinin Türkiye'deki geçmişiyle karşılaştırmak gerekir.